Kuran ve sünnette geçen kıssalardan çıkarılan dersler ve hikmetler — peygamberlerin hayatından ibret
Kıssa nedir? Neden okuruz?
Kıssa, Kuran-ı Kerim ve hadislerde anlatılan geçmiş peygamberlerin ve toplumların hikâyeleridir. Allah Teâlâ bu kıssalarla bize ibret, sabır, tevekkül ve doğru yolu gösterir. Her kıssadan bir hisse (ders) çıkarmak, kalbi hikmetle beslemenin bir yoludur.
لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لِأُولِي الْأَلْبَابِ
“Andolsun onların kıssalarında akıl sahipleri için ibret vardır.” Yûsuf, 12/111 — Aşağıda Kuran ve sünnette geçen kıssalardan seçilmiş özetler ve çıkarılan hisseler bulacaksınız.
Yûsuf (a.s.) kardeşleri tarafından kuyuya atıldı, köle diye satıldı, iftira ile zindana düştü. Buna rağmen sabretti, Allah'a dayandı ve "Ben üzüntü ve tasamı ancak Allah'a arz ederim" dedi. Sonunda Mısır'a sultan oldu ve ailesiyle buluştu. Hisse: Sabır ve tevekkül, zorlukları aşmanın ve Allah'ın lütfuna kavuşmanın yoludur.
Yûsuf Sûresi
Firavun kendini ilah saydı, Mûsâ (a.s.) ve İsrailoğullarına zulmetti. Allah, Mûsâ'ya mucizeler verdi; Firavun sonunda Kızıldeniz'de helak oldu. Hisse: Kibir ve zulüm sonunda yıkılır; hak ve sabır galip gelir.
Tâhâ, Kasas, Şuarâ sureleri
İbrâhîm (a.s.) kavminin putlara taptığını gördü. "En büyükleri bu yapmış olmalı" diyerek onu kırdı; böylece akıllarını kullanmalarını istedi. Nemrut ile tartıştı, ateşe atıldı; Allah ateşi serin ve selamet kıldı. Hisse: Tevhid için akıl ve cesaret; Allah'a teslimiyet her türlü beladan korur.
Enbiyâ, Sâffât sureleri
Nûh (a.s.) yıllarca kavmini Allah'a davet etti; çoğu inanmadı, alay etti. Allah tufanı emretti; Nûh ve inananlar gemiyle kurtuldu. Hisse: Davette ısrar ve sabır gerekir; inanmayanların sonu helak olabilir.
Nûh, Hûd sureleri
Süleyman (a.s.) kendisine verilen mülk ve saltanata şükretti; "Rabbim, bana ana-babama verdiğin nimetten sonra şükretmemi nasip et" dedi. Hisse: Nimet ne kadar büyük olursa olsun şükür ve tevazu ile korunur.
Neml Sûresi
Gençler putperest bir toplumda tek Allah'a iman ettiler; ölümle tehdit edilince mağaraya sığındılar. Allah onları yıllarca uyuttu; uyanınca imanları taze, toplum değişmişti. Hisse: İman uğruna dünyadan feragat; Allah, inananları korur ve onların hatırasını yaşatır.
Kehf Sûresi
Meryem (a.s.) iffetli bir hayat sürdü; Allah'ın kelimesiyle Îsâ (a.s.) dünyaya geldi. Kavmi dedikodu yaptı; o sustu, çocuğu işaret etti; beşikte konuşan Îsâ kendisini Allah'ın kulu ve peygamberi olarak tanıttı. Hisse: İffet ve Allah'a güven, insanların dedikodusuna en güzel cevaptır.
Âl-i İmrân, Meryem sureleri
Lokman oğluna şunları öğütledi: Allah'a şirk koşma; ana-babaya iyilik et; namazı kıl, iyiliği emret, kötülükten sakındır; kibirlenme, yürüyüşünde mutedil ol; sesini yükseltme. Hisse: Hikmet, tevhid, ahlak ve edep bir arada olmalıdır.
Lokman Sûresi
Hûd (a.s.) Âd kavmine tevhid ve adaleti anlattı; kavmi kibirlendi, "Sen sadece bir beşersin" dedi. Duasıyla rüzgârla helak edildiler. Hisse: Hakka karşı kibir ve inat, kavimleri helake götürür.
Hûd, A'râf, Fussılet sureleri
Sâlih (a.s.) Semûd kavmine gönderildi; Allah onlara dişi deveyi mucize verdi, "sakın ona dokunmayın" denildi. Kavim deveyi kesti; azap geldi. Hisse: Allah'ın ayetlerini ve peygamberin uyarısını hiçe sayanlar helak olur.
Hûd, A'râf, Şuarâ sureleri
Lût (a.s.) ahlaksızlık yapan kavme peygamber olarak gönderildi. Kavim tevbe etmedi; melekler Lût ve ailesini çıkardı, şehir helak edildi. Hisse: Fısk ve isyanda ısrar eden toplumlar, peygambere uyanlar kurtulsa bile helake uğrar.
Hûd, Hicr, Şuarâ sureleri
Allah İbrâhîm (a.s.)'e oğlu İsmâil'i kurban etmesini emretti. İkisi de teslim oldu; Allah koç gönderdi, İsmâil kurban edilmedi. Hisse: Allah yolunda mal ve evlâtla imtihan; teslimiyet en büyük fedakârlıktır.
Sâffât Sûresi
Eyyûb (a.s.) hastalık ve kayıplarla imtihan edildi; sabretti, Allah'a yöneldi. "Bana dokunan zarara sen şâhitsin" dedi. Allah şifa ve ailesini geri verdi. Hisse: Sabır ve dua, belâdan çıkışın anahtarıdır.
Enbiyâ, Sâd sureleri
Zekeriyyâ (a.s.) yaşlılığında evlât istedi; Allah ona Yahyâ (a.s.)'yı müjdeledi. "Rabbim, bana bir işaret ver" dedi; üç gün işaretle konuşmakla imtihan edildi. Hisse: Duâ ve teslimiyet, Allah'ın lütfuna açılan kapıdır.
Âl-i İmrân, Meryem sureleri
Dâvûd (a.s.) iki davacıyı dinledi; birinin koyunu diğerine vermesine hükmetti. Sonra bunun bir imtihan olduğunu anlayıp secdeye kapandı ve tövbe etti. Hisse: Hüküm verirken dikkat; peygamber bile imtihan olur, tövbe herkese açıktır.
Sâd Sûresi
Bir kral, iman eden genci ateş dolu hendeklere attırdı; sonunda iman eden çocuk da "Ben Allah'tan korkarım" deyince öldürüldü. Kral helak oldu. Hisse: İman uğruna canını verenler, zâlimlerden üstündür; Allah zulmü sonlandırır.
Bürûc Sûresi
Mûsâ (a.s.) Hızır ile yolculuk etti; gemide delik, çocuğun öldürülmesi, duvarın düzeltilmesi gibi olayların hikmetini sonradan öğrendi. Hisse: Görünürde kötü olan şeylerde Allah'ın hikmeti olabilir; sabır ve teslimiyet gerekir.
Kehf Sûresi